Shadow List to lista obszarów, które zdaniem organizacji pozarządowych powinny być włączone do sieci Natura 2000. Naszym zdaniem obszary te są konieczne, by zapewnić reprezentatywne ujęcie w sieci wszystkich gatunków i siedlisk przyrodniczych, dla których sieć jest wyznaczana.
Shadow List obszarów ptasich jest równoważna nie włączonej do sieci części listy tzw. IBA, wyznaczanych wg kryteriów BirdLife. Zagadnieniem tym w POlsce zajmuje się OTOP [www.otop.org.pl].
Pierwsza Shadow List obszarów siedliskowych Natura 2000 w Polsce została opracowana w grudniu 2004 przez WWF [wwf.pl], PTOP "Salamandra" [www.salamandra.org.pl] i Klub Przyrodników [kp.org.pl]. Lista ta została uaktualniona wiosną 2006 r., stosownie do ówczesnego stanu wiedzy.
W kwietniu 2008 r. Klub Przyrodników i PTOP "Salamandra" opracowały kolejne uaktualnienie Shadow List obszarów siedliskowych.
Konieczność uaktualnienia Shadow List wynika z postępu w rozpoznaniu polskich zasobów siedlisk przyrodniczych i gatunków z załączników Dyrektyw. Od czasu ostatniego uaktualnienia Shadow List w 2006 r. przybyły m. in następujące informacje:
W ramach "raportu z art 17 dyrektywy siedliskowej" dokonano zestawienia wiedzy o występowaniu siedlisk i gatunków, w tym dokonano próby skartowania ich zasięgu i rozmieszczenia w Polsce. Zgromadzone w ten sposób dane polepszają podstawy do wyznaczenia prawidłowej sieci obszarów dla każdego gatunku i typu siedliska.
Wykonano "inwentaryzację gatunków i siedlisk naturowych" w Lasach Państwowych. Jakkolwiek jej wyniki mają nierównomierną jakość, nie można zaprzeczyć, że niektóre z nich to nowe, bardzo interesujące informacje o występowaniu siedlisk i gatunków naturowych w Polsce - czasami istotnie zmieniające dotychczasową wiedzę (także odkrycia nowych stanowisk bardzo rzadkich gatunków). Wiele elementów tej inwentaryzacji (zwłaszcza inwentaryzacja "trudnych" grup - bezkręgowców, mchów, siedlisk nieleśnych) zostało na zamówienie Lasów Państwowych wykonanych przez ekspertów!
W wyniku prac nad "programami lokalnej współpracy" w ramach projektu Transition Facility, a także niekiedy przy okazji "inwentaryzacji BULiGL" oraz "inwentaryzacji w Lasach Państwowych" zidentyfikowano w niektórych przypadkach potrzeby korekt granic (powiększenia) niektórych obszarów Natura 2000.
Pojawiły się wyniki nowych badań naukowych i nowych obserwacji dotyczących niektórych gatunków i siedlisk, a także udostępniono do tej pory niepublikowane wyniki badań starszych.
Obecna aktualizacja Shadow List wynika z nowych informacji uzyskanych z w/w źródeł, a także z pogłębionych analiz "reprezentatywności ujęcia" poszczególnych siedlisk i gatunków.
Aktualna propozycja sieci wypełnia większość - ale nie wszystkie - luk w ujęciu siedlisk i gatunków. Jednak w przypadku niektórych luk nie udało nam się zaproponować wypełniających je obszarów, musi więc to być zadaniem np. zespołów wojewódzkich.
Zaktualizowana Shadow List zawiera 365 obszarów o powierzchni 11 296 km2. Dodatkowo dla 63 obszarów proponuje się modyfikację ich granic.
Wraz z aktualnie proponowaną Shadow List, powierzchnia siedliskowej sieci Natura 2000 w Polsce wyniosłaby ok. 11,74% terytorium kraju (średnia unijna wynosi 13,2% a stan obecny w Polsce - 8,08 %).
Aktualna Shadow List obszarów siedliskowych Natura 2000 (kwiecień 2008) - Updated Natura 2000 SCIs Shadow List (April 2008):
Lista obszarów znajdujących się na aktualnej Shadow List - sites list (XLS file) [shl_2008_siteslist.xls]
